2- شرح مسئله
توضیح: شرح مختصری از مسئله مورد نظر خود طبق سرفصل های زیر ارائه دهید.
شرح کلی مسئله (در این قسمت مسئله و نیاز خود را تشریح نمائید)

وابستگی ۸۰ تا ۹۰ درصدی به کنجاله سویای وارداتی، امنیت غذایی کشور را منوط به نوسانات نرخ ارز، تحریم‌های بانکی و اختلالات لجستیک بین‌المللی کرده است. از سوی دیگر، ایران دارای انبوهی از منابع پروتئین هدررفته است:
• سالانه میلیون‌ها تن پسماند آلی (تفاله چغندر قند، ضایعات میادین میوه و تره‌بار) دفن یا سوزانده می‌شود.
• حجم عظیمی از ضایعات کشتارگاهی طیور (پر، سر، پا، امعا و احشا) که پروتئین خالص و قابل بازیافت هستند، به شیوه‌ای غیربهداشتی دفع می‌شود و به آلودگی آب و خاک دامن می‌زند.
نیاز فوری: طراحی، ساخت و راه‌اندازی یک پایلوت نیمه‌صنعتی تلفیقی که هر دو منبع عظیم ضایعات فوق را به صورت موازی و با دو فناوری مکمل، به پودر پروتئین خوراک دام با کیفیت و استاندارد تبدیل کند. این راه‌حل باید:
• متناسب با اقلیم خشک و کم‌آب ایران باشد،
• مصرف انرژی (گاز و برق) را بهینه کند،
• و از نظر اقتصادی و عملکرد بیولوژیک، توان رقابت با کنجاله سویای وارداتی را اثبات نماید.

چرایی نیاز: (در این قسمت می بایست عللی که منجر به بروز این مسئله و نیز احساس نیاز متقاضی برای دریافت این فناوری خاص شده است بیان شود )

علل بروز مسئله :
۱. آسیب‌پذیری استراتژیک زنجیره تأمین: تخصیص ارز ترجیحی برای واردات نهاده‌ها، خلق فساد و رانت کرده و هرگونه شوک سیاسی-اقتصادی، جیره دام را قطع می‌کند.
۲. فقدان اقتصاد چرخشی: نظام تولید کشاورزی ایران «خطی» است. پسماندها به‌عنوان «منبع» دیده نمی‌شوند، بلکه «معضل» هستند. نبود فناوری تبدیل، این ثروت بالقوه را به زباله تبدیل کرده است.
۳. ریسک‌گریزی اجباری مرغدار: قیمت‌گذاری دستوری مرغ و نقدینگی صفر، مرغدار را از آزمایش خوراک‌های نوآورانه بازمی‌دارد، حتی اگر بالقوه ارزان‌تر و پایدارتر باشند.
ضرورت این فناوری تلفیقی خاص:
۱. هم‌افزایی فناورانه: پرورش لارو مگس سرباز سیاه (BSFL) و رندرینگ ضایعات کشتارگاهی، تجهیزات پایین‌دستی مشترکی (خشک‌کن، آسیاب، پرس روغن) دارند. تلفیق آن‌ها در یک واحد، هزینه سرمایه‌گذاری اولیه را کاهش می‌دهد.
۲. تکمیل پروفایل اسید آمینه: پودر ضایعات کشتارگاهی غنی از لیزین اما فقیر از متیونین است. پودر لارو BSF غنی از لیزین و متیونین بالاتری دارد. تلفیق این دو، ماتریس پروتئینی کاملی می‌سازد که می‌تواند ۱۰۰٪ کنجاله سویا را حذف کند.
۳. پایداری تأمین ماده اولیه: اتکا به یک منبع ضایعات (مثلاً فقط کشتارگاه) ریسک فصلی یا بهداشتی دارد. تلفیق دو منبع (کشاورزی + کشتارگاهی)، امنیت تأمین خوراک کارخانه را تضمین می‌کند.
۴. اثبات مفهوم (PoC): بازار و دولت تا یک «پایلوت واقعی» را با اعداد و ارقام نبینند، هرگز به سوی جایگزین‌سازی حرکت نمی‌کنند. این پروژه، همان مدل نمایشی برای شکستن بی‌اعتمادی و تحریم ذهنی موجود است.

پیشینه مسئله و مفاهیم علمی مرتبط با مسئله: ( در این قسمت در رابطه با مفاهیم و تئوری هایی که حول این نیاز وجود دارد، توضیحاتی داده شود.)

۱. منطق جایگزینی پروتئین در تغذیه دام:
در علم تغذیه طیور، «پروتئین خام» یک معیار منسوخ است. آنچه رشد و تولید را تضمین می‌کند، پروفایل اسیدهای آمینه ضروری (به‌ویژه لیزین، متیونین، ترئونین و تریپتوفان) است. کنجاله سویا صرفاً به‌دلیل تعادل نسبی این اسیدها به استاندارد جهانی تبدیل شده، اما اصل علمی می‌گوید: هر منبعی که بتواند این اسیدها را تأمین کند، می‌تواند جایگزین سویا شود.

۲. زیست‌فناوری مگس سرباز سیاه (Hermetia illucens):

زیست‌تبدیلی (Bioconversion): لارو این حشره یک بیوراکتور زنده است که با نرخ تبدیل (FCR) ۱.۵ تا ۲.۵، پسماندهای کم‌ارزش را به پروتئین ۴۰-۶۰٪ و چربی ۲۵-۳۵٪ تبدیل می‌کند.

ایمنی زیستی: برخلاف پستانداران، حشرات ناقل پریون (BSE) نیستند. لاروها حتی قادر به کاهش بار مایکوتوکسین‌ها و سالمونلا در بستر رشد خود هستند.

پروفایل اسید آمینه: پروتئین لارو BSF غنی از لیزین است و با غنی‌سازی بستر (مثلاً افزودن ضایعات کنجد)، متیونین آن نیز قابل رقابت با پودر ماهی می‌شود.

۳. فناوری رندرینگ (Rendering) ضایعات کشتارگاهی:

علم فرایند: رندرینگ، پخت ملایم (۱۳۰-۱۴۰ درجه) تحت فشار برای استریل کردن، خشک‌کردن و جداسازی چربی از پروتئین است. پارامترهای دما و زمان، مرز میان «پودر پروتئین با قابلیت هضم بالا» و «پودر سوخته بی‌ارزش» را تعیین می‌کنند.

ارزش تغذیه‌ای: پودر ضایعات طیور (PBM) حاوی ۶۰-۶۵٪ پروتئین با قابلیت هضم بالا و منبع عالی فسفر قابل جذب است.

۴. اقتصاد چرخشی و بیوپالایشگاه تلفیقی:
مفهوم کلان این پروژه، ایجاد یک بیوپالایشگاه پروتئین است که در آن:

خط یک (حشرات): پسماند کربوهیدراتی (تفاله چغندر) را به پروتئین حشره و روغن تبدیل می‌کند.

خط دو (رندرینگ): پسماند پروتئینی (ضایعات کشتارگاه) را به پودر گوشت و پودر خون تبدیل می‌کند.

محصول نهایی: ترکیب این دو در یک ماتریس واحد، جیره‌ای بدون سویا و متعادل از نظر لیزین و متیونین می‌سازد.

۵. شکاف دانشی در ایران:
تحقیقات آکادمیک پراکنده‌ای در دانشگاه‌ها انجام شده، اما هیچ مدل صنعتی تلفیقی با محوریت طراحی خشک‌کن هیبریدی، بستر بومی و تست میدانی روی دام زنده، در کشور مستقر نشده است.

3- حوزه تخصصی مسئله ( تخصص هایی که درگیر می شوند)

اجرای این پروژه نیازمند یک تیم چندرشته‌ای با تخصص‌های زیر است:

۱. حشره‌شناسی صنعتی: مدیریت کلونی مگس سرباز سیاه، تخم‌گیری پایدار، کنترل بیولوژیک.
۲. تغذیه دام و طیور: فرمولاسیون بستر رشد لارو، فرمولاسیون جیره تلفیقی نهایی، آنالیز اسید آمینه.
۳. مهندسی فرایند و مکانیک: طراحی و ساخت تجهیزات رندرینگ (دیگستره خلأ)، خطوط پرورش حشرات، و مهم‌تر از همه خشک‌کن خورشیدی-هیبریدی برای لارو و پودر ضایعات.
۴. میکروبیولوژی مواد غذایی و ایمنی زیستی: تدوین و اجرای پروتکل‌های HACCP، کنترل سالمونلا، کلیفرم و اکسیداسیون چربی در هر دو خط.
۵. شیمی تجزیه: آنالیز پروتئین خام، چربی، فیبر، خاکستر و پروفایل دقیق اسیدهای آمینه و اسیدهای چرب محصولات.
۶. لجستیک و مدیریت پسماند: طراحی زنجیره جمع‌آوری سریع و بهداشتی پسماندهای آلی و ضایعات کشتارگاهی

4- حوزه کاربرد مسئله

۱. کارخانه‌های خوراک دام و طیور: جایگزینی ۲۰ تا ۱۰۰ درصد کنجاله سویا در جیره‌های تجاری.
۲. کشتارگاه‌های صنعتی طیور: تبدیل ضایعات از یک هزینه دفع به یک محصول درآمدزا.
۳. صنایع تبدیلی کشاورزی (کارخانه‌های قند، رب، کمپوت): تبدیل پسماند فرایند به خوراک لارو.
۴. سازمان‌های سیاست‌گذار (وزارت جهاد کشاورزی، سازمان دامپزشکی): دریافت مدل اثبات‌شده برای تدوین استاندارد ملی «پروتئین‌های جایگزین».
۵. محیط زیست: کاهش ورود شیرابه و گازهای گلخانه‌ای ناشی از دفن پسماندهای فسادپذیر.

5- ویژگیها و خروجیهایی که روش یا فناوری مورد درخواست می باید داشته باشد ( به طور جزئی تشریح شود)

متقاضی باید متعهد به ارائه خروجی‌های زیر باشد:
الف) سخت‌افزار و تأسیسات پایلوت (ظرفیت اسمی: پردازش ۱ تُن پسماند در روز)
۱. واحد پرورش لارو: سینی‌های چندطبقه با سیستم کنترل دما و رطوبت خودکار، مهاجرت خودکار لاروها در مرحله پری‌پوپا.
۲. واحد رندرینگ: یک دیگستر استیل ضدسایش با ظرفیت ۵۰۰ کیلوگرم در هر پخت، قابلیت کنترل فشار بخار و خلأ، و پرس روغن.
۳. خشک‌کن هیبریدی (خورشیدی-گازی): یک کابینت عایق با گردش هوای اجباری که قادر باشد حداقل ۷۰٪ انرژی حرارتی خود را از کلکتورهای خورشیدی لوله خلأ تأمین کند و رطوبت لارو/ضایعات را از ۷۰٪ به زیر ۱۰٪ برساند.
۴. آسیاب و بسته‌بندی: آسیاب چکشی ضد زنگ و سیستم بسته‌بندی در کیسه‌های ۲۵ کیلوگرمی با قابلیت پلمب.
ب) خروجی‌های نرم‌افزاری و دانشی
۱. فرمولاسیون بستر بومی: یک دستورالعمل دقیق برای مخلوط بهینه پسماندها (مثلاً ۶۰٪ تفاله چغندر + ۲۵٪ لجن کشتارگاهی + ۱۵٪ سبوس) که حداکثر نرخ رشد لارو و متیونین را نتیجه دهد.
۲. فرمول جیره نهایی: یک جیره کاملاً بدون سویا برای جوجه گوشتی (آرین یا راس) که فقط از ترکیب پودر لارو و پودر ضایعات کشتارگاهی (به‌همراه مکمل‌های ریز آنزیمی) تشکیل شده باشد.
۳. گزارش تست In-vivo: اجرای یک دوره کامل پرورش روی حداقل ۲۰۰ قطعه جوجه گوشتی، مقایسه شاخص‌های زیر با گروه شاهد (تغذیه با سویا):
• ضریب تبدیل خوراک (FCR) (هدف: انحراف کمتر از ۵٪)
• افزایش وزن روزانه (هدف: هم‌ترازی با شاهد)
• درصد تلفات
• شاخص رنگ و طعم گوشت (ارزیابی حسی)
۴. پروتکل‌های بهداشتی: مستندات HACCP، دستورالعمل شست‌وشو و ضدعفونی، و حدود مجاز آلاینده‌ها (سالمونلا: صفر در ۲۵ گرم).

6- از بعد اقتصادی و مالی رفع مسئله / فناوری مورد درخواست تا چه میزان هزینه ای مقرون به صرفه تلقی خواهد شد؟
منطق محاسبه صرفه اقتصادی:
این پروژه زمانی مقرون‌به‌صرفه تلقی می‌شود که قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم پروتئین خام تولیدی در این پایلوت، حداقل ۲۰٪ ارزان‌تر از قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم پروتئین خام وارداتی (کنجاله سویا) بر اساس نرخ ارز نیمایی یا توافقی باشد.
فرمول پیشنهادی ارزیابی:
هزینه نهایی یک کیلو پروتئین تلفیقی ≤ ۰.۸ × (قیمت یک کیلو پروتئین سویا پشت درِ کارخانه)
اجزای هزینه که باید توسط برنده محاسبه و توجیه شود:
۱. هزینه جمع‌آوری و حمل پسماند (میوه و کشتارگاه)
۲. هزینه انرژی (گاز و برق مصرفی خشک‌کن و دیگستر)
۳. هزینه استهلاک تجهیزات
۴. هزینه نیروی انسانی
صرفه اقتصادی کلان ملی:
حتی اگر قیمت تمام‌شده در ابتدا با قیمت سویا برابر باشد، صرفه‌جویی ارزی (قطع خروج دلار)، ایجاد اشتغال روستایی، و کاهش هزینه‌های زیست‌محیطی دفن پسماند، این پروژه را از نظر اقتصاد کلان کاملاً توجیه‌پذیر می‌کند.

7- پیش بینی مدت زمان لازم برای پروژه (ماه) : ….. ماه

8- تاریخ احتمالی شروع پروژه: …/…/……..

مدت کل: ۱۸ ماه
تقسیم‌بندی فازها:
• فاز اول (مطالعات تفصیلی، طراحی مهندسی پایه و تفصیلی، انتخاب تأمین‌کنندگان): ۳ ماه
• فاز دوم (ساخت، خرید، نصب و راه‌اندازی سخت‌افزار): ۸ ماه
• فاز سوم (تولید آزمایشی، تکثیر کلونی مگس، اجرای تست‌های In-vivo روی دام): ۶ ماه
• فاز چهارم (تحلیل نهایی داده‌ها، تدوین دستورالعمل‌های نهایی و مستندات تحویل): ۱ ماه

9- موارد مورد نظر برای ارائه در پروپوزال ها
(توضیح: در این قسمت با توجه به نوع درخواست، مواردی که به لحاظ فنی و اقتصادی و اجرایی مورد نظر شماست تا توسط پیشنهاددهندگان در پروپوزال خود درج کنند را اعلام نمایید)

متقاضیان باید پروپوزال خود را با ساختار زیر ارائه دهند تا امکان ارزیابی و مقایسه فراهم شود:
الف) فنی-تخصصی:
۱. روش اجرا: تشریح کامل فرایند پیشنهادی برای خط پرورش لارو و خط رندرینگ، شامل PFD (نمودار جریان فرایند) و جانمایی تجهیزات.
۲. طراحی بستر رشد: دستورالعمل پیشنهادی برای فرمولاسیون خوراک لارو بر اساس نوع و آنالیز پسماندهای بومی.
۳. راه‌کار خشک‌کن: نقشه مفهومی خشک‌کن هیبریدی و محاسبه درصد تأمین انرژی از خورشید.
۴. برنامه تست میدانی: پروتکل کامل تست تغذیه روی جوجه گوشتی (تعداد نمونه، گروه‌های تیمار، شاخص‌های اندازه‌گیری).
۵. رزومه تیم: فهرست اعضای کلیدی و سوابق آن‌ها در ۶ حوزه تخصصی ذکرشده.
ب) اقتصادی و اجرایی:
۶. برآورد هزینه (CAPEX & OPEX): قیمت تمام‌شده ساخت و راه‌اندازی پایلوت و هزینه عملیاتی ماهانه.
۷. توجیه‌پذیری نهایی: محاسبه قیمت تمام‌شده یک کیلوگرم پروتئین خالص و مقایسه با نرخ کنونی کنجاله سویا.
۸. جدول زمان‌بندی (Timeline): نمودار گانت تفصیلی برای ۱۸ ماه کار.
۹. تحلیل ریسک: شناسایی ۵ ریسک اصلی پروژه (فنی، بازار، بهداشتی) و ارائه برنامه پوشش یا کاهش ریسک.